خلاصه‌ى سخن اين‌كه : « بلعيدن و در خود نهان ساختن صحرا » ، بنابر مفاد جميع احاديث وارد شده در اين خصوص ، در مورد سپاهى است كه در صدد پيكار با امام مهدى عليه السّلام است . در غاية المأمول آمده است : ما نشنيده‌ايم كه سپاهى تاكنون در دل زمين نهان شده باشد و اگر تا اين زمان رخ داده بود ، حتما مانند قصه‌ى اصحاب فيل مشهور و منتشر مىشد . « 1 » بر اين اساس ، قاعدتا مىبايست دير يا زود اين بلعيده شدن و پنهان گشتن در مورد دشمنان حضرت مهدى عليه السّلام رخ دهد و آن هنگام ، اهل باطل سخت زيان خواهند كرد . 6 ب - تضعيف احاديث المهدى توسط ابن خلدون منكران عقيده‌ى ظهور مهدى به تضعيف‌هايى كه توسط ابن خلدون متوجه احاديث المهدى شده است ، تمسك كرده‌اند و متأسفانه به پاسخ‌هاى علماى درايه به اشكالات ابن خلدون توجه نكرده‌اند و كلام خود ابن خلدون - هنگام نقد و بررسى احاديث المهدى و تضعيف برخى از آن‌ها - آن‌جا كه به صحت برخى از آن احاديث تصريح مىورزد را به فراموشى سپرده‌اند . استاد الأزهر سعد محمد حسن ، شاگرد استاد احمد امين ، درباره‌ى اين احاديث مىگويد : علماى حديث و نقادان و حديث پژوهان به تفصيل به نقد و بررسى اين مجموعه از احاديث پرداخته‌اند و علامه ابن خلدون به شدت آن‌ها را رد كرده است . « 2 » و همين برداشت را نزد استاد وى احمد امين نيز مىيابيم « 3 » مطلب نزد ابو زهرة « 4 » ، محمد فريد وجدى « 5 » و ديگرانى مثل جبهان « 6 » و سائح ليبى كه مىگويد :

--> تلخيص المستدرك / ذهبى / ج 4 / ص 520 و نيز ابو داود آن را با سندى صحيح در سنن خود ذكر كرده است . چنان كه در عون المعبود ، شرح سنن ابو داود ذيل حديث 4268 در جلد يازدهم ، صفحه 380 بدان تصريح شده است و سيوطى نيز طرق بسيارى براى حديث پيش‌گفته از ميان صحابه ذكر كرده است . ر . ك : الدر المنثور / ج 6 / صص 712 - 714 در تفسير آيه‌ى 51 از سوره‌ى مباركه‌ى سبأ . ( 1 ) . غاية المأمول شرح التاج الجامع للأصول / ج 5 / ص 341 . ( 2 ) . المهدية فى الاسلام / سعد محمد حسن / ص 69 . ( 3 ) . المهدى و المهدوية / احمد امين / ص 108 . ( 4 ) . الامام الصادق / ابو زهرة / ص 239 . ( 5 ) . دائرة المعارف القرن العشرين / فريد وجدى / ج 10 / ص 481 . ( 6 ) . تبديد الظلام / جبهان / صص 479 و 480 .